RESPONSIVE
Takım: Enterobacterales
Enterobacterales, Gammaproteobacteria sınıfı içerisinde yer alan ve çevresel, ekolojik, veteriner ve tıbbi açıdan önemli çok sayıda Gram-negatif bakteriyi kapsayan bir takımdır. Escherichia, Salmonella, Klebsiella, Enterobacter, Yersinia, Proteus ve Serratia gibi iyi bilinen cinsler bu takım içerisinde sınıflandırılır.
1. Genel Bakış
Enterobacterales üyeleri bakteriyoloji, tıbbi mikrobiyoloji, gıda mikrobiyolojisi, veteriner mikrobiyolojisi ve çevre mikrobiyolojisi açısından büyük önem taşır.
Takım içerisinde insan ve hayvan bağırsak mikrobiyotalarında bulunabilen bakterilerin yanı sıra toprakta, suda, bitkilerde ve diğer çevresel ortamlarda yaşayan çok sayıda bakteri bulunmaktadır.
Bazı üyeler kommensal yaşam biçimi gösterirken bazıları fırsatçı veya primer patojen olarak enfeksiyonlarla ilişkili olabilir. Bitkilerle ilişkili önemli bakteriyel patojenler de Enterobacterales içerisinde yer alır.
2. Taksonomik Konum
Enterobacterales, Bacteria domaini içerisinde Pseudomonadota filumunun Gammaproteobacteria sınıfında yer alan takım düzeyindeki bir taksondur.
3. Taksonomik Tarihçe
Enterik Gram-negatif bakteriler tarihsel olarak uzun süre Enterobacteriaceae familyası çevresinde sınıflandırılmıştır. Moleküler filogenetik ve özellikle genom temelli karşılaştırmalı analizlerin gelişmesi, bu grubun iç yapısının daha ayrıntılı biçimde değerlendirilmesini sağlamıştır.
2016 yılında yayımlanan genom temelli filogenetik çalışma sonucunda Enterobacterales takımının tanımlanması ve grubun yedi familyaya ayrılması önerilmiştir. Bu düzenleme, daha önce geniş Enterobacteriaceae kavramı altında değerlendirilen çeşitli soyların daha ayrıntılı sınıflandırılmasını sağlamıştır.
Eski ders kitaplarında veya bilimsel yayınlarda bazı cinsler geniş anlamdaki Enterobacteriaceae içerisinde gösterilebilir. Güncel sınıflandırmalarda ise bu bakterilerin bir bölümü Enterobacterales içerisindeki farklı familyalara yerleştirilmektedir.
4. Temel Özellikler
| Özellik | Genel Açıklama |
|---|---|
| Taksonomik düzey | Takım |
| Sınıf | Gammaproteobacteria |
| Hücre tipi | Prokaryotik |
| Gram özelliği | Gram-negatif |
| Morfoloji | Üyelerin büyük bölümü çubuk biçimli bakterilerdir. |
| Spor oluşumu | Tipik üyeleri endospor oluşturmaz. |
| Oksijen ilişkisi | Birçok iyi bilinen üye fakültatif anaerob özellik gösterir; ancak takım genelinde fizyolojik çeşitlilik bulunmaktadır. |
| Metabolizma | Organik bileşikleri kullanabilen geniş metabolik çeşitliliğe sahip üyeler bulunur. |
| Habitat | Bağırsak sistemi, toprak, su, bitkiler, hayvanlar ve çeşitli çevresel habitatlar. |
| Biyolojik ilişki | Kommensal, çevresel, simbiyotik, fırsatçı veya patojen üyeler bulunabilir. |
5. Enterobacterales İçindeki Başlıca Familyalar
Genom temelli taksonomik yeniden değerlendirmeler sonucunda Enterobacterales içerisinde birbirinden filogenetik olarak ayırt edilebilen çeşitli familyalar tanımlanmıştır.
Enterobacteriaceae
Escherichia, Salmonella, Klebsiella, Enterobacter ve Citrobacter gibi bakteriyoloji açısından çok önemli cinsleri içeren familyadır.
Sıradaki taksonomi sayfamızErwiniaceae
Bitkilerle ilişkili çeşitli bakterileri içeren; bazı üyeleri önemli bitki hastalıklarıyla ilişkili olan bir familyadır.
Familya sayfası hazırlanacakPectobacteriaceae
Özellikle bitkilerle ilişkili ve bazı türleri bitki dokularında hastalık oluşturabilen bakteriyel grupları içeren familyadır.
Familya sayfası hazırlanacakYersiniaceae
Yersinia ve Serratia gibi tıbbi, veteriner veya çevresel açıdan önemli cinsleri içeren familyalardan biridir.
Familya sayfası hazırlanacakHafniaceae
Hafnia ve yakın ilişkili bazı bakteriyel cinsleri kapsayan Enterobacterales familyalarından biridir.
Familya sayfası hazırlanacakMorganellaceae
Proteus, Morganella ve Providencia gibi klinik açıdan önemli cinsleri kapsayan familyadır.
Familya sayfası hazırlanacakBudviciaceae
Enterobacterales içerisindeki ayrı filogenetik soylardan birini temsil eden bakteriyel familyadır.
Familya sayfası hazırlanacakEnterobacterales’in modern sınıflandırılmasında genom dizilerinden elde edilen filogenetik ilişkiler ve korunmuş moleküler özellikler kullanılmıştır. Bu yaklaşım, tarihsel olarak geniş biçimde kullanılan Enterobacteriaceae sınıflandırmasının daha ayrıntılı familyalara ayrılmasına yol açmıştır.
6. Ekoloji ve Yaşam Alanları
Enterobacterales üyeleri çok geniş bir ekolojik dağılıma sahiptir. İnsanların ve diğer hayvanların gastrointestinal sistemlerinde bulunan üyelerin yanı sıra toprak, tatlı su, atık su, bitki yüzeyleri ve bitki dokularında yaşayan bakteriler bulunmaktadır.
Bazı üyeler normal mikrobiyal toplulukların parçası olabilirken, bazıları uygun koşullar altında fırsatçı enfeksiyonlara yol açabilir. Diğer üyeler bitkilerle yakın ilişkiler kurabilir ve bazı türler tarımsal açıdan önemli bitki hastalıklarıyla ilişkili olabilir.
Bu geniş habitat çeşitliliği Enterobacterales’in yalnızca klinik bakteriyoloji açısından değil, çevre, gıda, tarım ve veteriner mikrobiyolojisi açısından da önemli olmasını sağlar.
7. Tıbbi Önemi
Enterobacterales içerisinde insanlarda enfeksiyonlara neden olabilen çok sayıda önemli bakteri bulunmaktadır. Bazı üyeler gastrointestinal hastalıklarla ilişkiliyken, bazıları üriner sistem, solunum sistemi, kan dolaşımı, yara ve diğer anatomik bölgelerde enfeksiyon oluşturabilir.
Özellikle Enterobacteriaceae, Morganellaceae ve Yersiniaceae içerisindeki çeşitli türler klinik mikrobiyoloji laboratuvarlarında önemli yer tutmaktadır.
8. Enterobacterales İçindeki Bazı Önemli Bakteriler
| Bakteri | Familya | Genel Önemi |
|---|---|---|
| Escherichia coli | Enterobacteriaceae | İnsan bağırsak mikrobiyotasının önemli üyelerinden biridir. Bazı suşları gastrointestinal veya ekstraintestinal hastalıklarla ilişkili olabilir. |
| Salmonella enterica | Enterobacteriaceae | Çeşitli serovarları gıda kaynaklı gastroenteritlerden sistemik enfeksiyonlara kadar farklı hastalıklarla ilişkili olabilir. |
| Klebsiella pneumoniae | Enterobacteriaceae | Toplum kökenli ve sağlık hizmeti ilişkili çeşitli enfeksiyonlarda önemli olabilen bir bakteridir. |
| Yersinia pestis | Yersiniaceae | Vebanın etkenidir ve tıp tarihi açısından son derece önemli bakterilerden biridir. |
| Proteus mirabilis | Morganellaceae | Özellikle üriner sistem enfeksiyonlarıyla ilişkili olabilen klinik açıdan önemli bir bakteridir. |
| Serratia marcescens | Yersiniaceae | Çevrede bulunabilen ve bazı koşullarda fırsatçı enfeksiyonlarla ilişkili olabilen bir bakteridir. |
9. Bilimsel Kaynaklar
- Adeolu M, Alnajar S, Naushad S, Gupta RS. Genome-based phylogeny and taxonomy of the “Enterobacteriales”: proposal for Enterobacterales ord. nov. and its division into multiple families. International Journal of Systematic and Evolutionary Microbiology. 2016;66:5575–5599.
- List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature (LPSN) — Enterobacterales ve ilişkili familyaların nomenklatür durumlarının değerlendirilmesinde kullanılan temel kaynaklardan biri.
- International Code of Nomenclature of Prokaryotes (ICNP) — prokaryotik taksonların bilimsel adlandırılmasına ilişkin uluslararası kurallar.
- NCBI Taxonomy — organizmaların taksonomik sınıflandırılması ve moleküler veri kaynaklarıyla bağlantılarının incelenebildiği biyolojik veri kaynağı.
- Bergey’s Manual of Systematics of Archaea and Bacteria — prokaryotik sistematik ve bakteriyel sınıflandırma için temel başvuru kaynaklarından biri.
Taksonomide Devam Edin
Taksonomik düzey: Takım
Takson: Enterobacterales
Üst takson: Gammaproteobacteria
Son güncelleme: Temmuz 2026