RESPONSIVE
Familya: Enterobacteriaceae
Enterobacteriaceae, Enterobacterales takımı içerisinde yer alan; insan, hayvan, bitki ve çevresel habitatlarla ilişkili çok sayıda Gram-negatif bakteriyi kapsayan önemli bir familyadır. Escherichia, Salmonella, Klebsiella, Enterobacter ve Citrobacter gibi bakteriyoloji ve tıbbi mikrobiyoloji açısından iyi bilinen cinsler bu familya içerisinde yer alır.
1. Genel Bakış
Enterobacteriaceae, bakteriyolojinin en iyi bilinen familyalarından biridir. Familyanın üyeleri insan ve hayvanların gastrointestinal sistemlerinden toprak, su, bitkiler ve çeşitli çevresel habitatlara kadar geniş bir dağılım gösterebilir.
Familya içerisinde normal mikrobiyotanın parçası olabilen bakterilerin yanı sıra gastrointestinal ve ekstraintestinal enfeksiyonlarla ilişkili türler de bulunmaktadır. Bazı üyeler ise esas olarak çevresel veya bitkilerle ilişkili yaşam biçimleri gösterir.
Enterobacteriaceae üyeleri hem temel mikrobiyolojik araştırmalarda hem de klinik bakteriyoloji, moleküler biyoloji, epidemiyoloji, gıda güvenliği ve antimikrobiyal direnç çalışmalarında büyük önem taşımaktadır.
2. Taksonomik Konum
Enterobacteriaceae, Bacteria domaini içerisinde Pseudomonadota filumunun Gammaproteobacteria sınıfında, Enterobacterales takımına bağlı bir familyadır.
3. Taksonomik Tarihçe ve Modern Sınıflandırma
Enterobacteriaceae adı tarihsel olarak çok geniş bir Gram-negatif bakteri grubunu tanımlamak için kullanılmıştır. Fenotipik özelliklere dayanan eski sınıflandırma sistemlerinde bugün farklı familyalarda değerlendirilen çeşitli bakteriler Enterobacteriaceae içerisinde ele alınmıştır.
Moleküler filogenetik ve genomik analizlerin gelişmesiyle Enterobacterales içerisindeki evrimsel ilişkiler daha ayrıntılı olarak ortaya konmuştur. Özellikle genom temelli çalışmalar, geleneksel olarak geniş anlamda kullanılan Enterobacteriaceae grubunun birden fazla filogenetik soy içerdiğini göstermiştir.
Bu nedenle modern sınıflandırmada Enterobacterales; Enterobacteriaceae’nin yanı sıra Yersiniaceae, Morganellaceae, Erwiniaceae, Pectobacteriaceae, Hafniaceae ve Budviciaceae gibi ayrı familyaları da kapsayacak şekilde düzenlenmiştir.
Eski mikrobiyoloji kitaplarında Yersinia, Serratia, Proteus, Morganella veya Providencia gibi cinslerle Enterobacteriaceae başlığı altında karşılaşabilirsiniz. Modern genom temelli sınıflandırmada bu cinslerin bazıları Enterobacterales içerisindeki başka familyalara yerleştirilmiştir.
4. Temel Özellikler
| Özellik | Genel Açıklama |
|---|---|
| Taksonomik düzey | Familya |
| Takım | Enterobacterales |
| Hücre tipi | Prokaryotik |
| Gram boyama | Gram-negatif |
| Morfoloji | Genellikle çubuk biçimli hücreler |
| Endospor | Oluşturmazlar |
| Oksijen ilişkisi | Familyanın iyi bilinen üyelerinin büyük bölümü fakültatif anaerob metabolizma gösterebilir. |
| Glikoz metabolizması | Birçok klasik Enterobacteriaceae üyesi glikozu fermente edebilir. |
| Oksidaz | Klasik klinik tanımlamada üyelerin çoğu oksidaz negatiftir. |
| Hareket | Cins ve türe göre değişkenlik gösterir. |
| Habitat | Bağırsak sistemi, toprak, su, bitkiler, gıdalar ve çeşitli çevresel ortamlar. |
Bu özellikler familyanın genel tanımlanmasında yararlıdır; ancak tek başına tür düzeyinde tanımlama için yeterli değildir. Günümüzde biyokimyasal testlerin yanı sıra MALDI-TOF MS, moleküler yöntemler ve gerektiğinde genomik analizler kullanılabilir.
5. Enterobacteriaceae İçindeki Başlıca Cinsler
Enterobacteriaceae içerisinde çok sayıda cins bulunmaktadır. Aşağıdakiler bakteriyoloji, klinik mikrobiyoloji ve çevresel mikrobiyoloji açısından iyi bilinen bazı örneklerdir.
Escherichia
İnsan ve hayvan bağırsaklarıyla yakından ilişkili bakterileri içerir. En iyi bilinen tür Escherichia coli‘dir.
Sıradaki taksonomi sayfamızSalmonella
İnsan ve hayvanlarda çeşitli gastrointestinal veya sistemik enfeksiyonlarla ilişkili olabilen bakterileri içeren önemli bir cinstir.
Cins sayfası hazırlanacakKlebsiella
Çevresel ve konak ilişkili türleri bulunan; bazı üyeleri fırsatçı ve sağlık hizmeti ilişkili enfeksiyonlar açısından önem taşıyan bir cinstir.
Cins sayfası hazırlanacakEnterobacter
Toprak, su, bitkiler ve canlı organizmalarla ilişkili türleri bulunan; bazı üyeleri fırsatçı enfeksiyonlarla ilişkili olabilen bir cinstir.
Cins sayfası hazırlanacakCitrobacter
Çevresel ortamlarda ve gastrointestinal sistemde bulunabilen; bazı türleri insan enfeksiyonlarıyla ilişkili olabilen bakterileri içerir.
Cins sayfası hazırlanacakCronobacter
Çevresel ve gıda ilişkili kaynaklardan izole edilebilen, özellikle bazı hassas hasta gruplarında klinik önem taşıyabilen bakterileri içerir.
Cins sayfası hazırlanacak6. Ekoloji ve Yaşam Alanları
Enterobacteriaceae üyeleri yalnızca bağırsak bakterileri değildir. Familyanın üyeleri insan ve hayvanların gastrointestinal sistemlerinin yanı sıra toprak, tatlı su, atık su, bitki yüzeyleri, bitki dokuları, gıdalar ve diğer çevresel ortamlarda bulunabilir.
Bazı türler konak organizmalarla kommensal ilişkiler kurarken bazıları fırsatçı patojen olarak davranabilir. Diğer üyeler çevresel yaşam biçimine daha iyi adapte olmuştur.
Bu ekolojik çeşitlilik, Enterobacteriaceae üyelerinin çevre, gıda, veteriner ve tıbbi mikrobiyoloji alanlarında yoğun biçimde araştırılmasının nedenlerinden biridir.
7. Klinik Önemi
Enterobacteriaceae içerisinde insan sağlığı açısından önemli çok sayıda bakteri bulunmaktadır. Familyanın bazı üyeleri normal bağırsak mikrobiyotasında bulunabilirken belirli suşlar veya türler enfeksiyonlara neden olabilir.
Familya üyeleri gastrointestinal enfeksiyonlar, üriner sistem enfeksiyonları, kan dolaşımı enfeksiyonları, solunum yolu enfeksiyonları, yara enfeksiyonları ve diğer klinik tablolarla ilişkili olabilir.
| Cins / Tür | Klinik veya Biyolojik Önemi |
|---|---|
| Escherichia coli | Normal bağırsak mikrobiyotasının önemli üyelerinden biridir; bazı suşları intestinal veya ekstraintestinal enfeksiyonlarla ilişkilidir. |
| Salmonella enterica | Çeşitli serovarları gastroenterit ve sistemik hastalıklarla ilişkili olabilir. |
| Klebsiella pneumoniae | Pnömoni, üriner sistem ve kan dolaşımı enfeksiyonları dahil çeşitli enfeksiyonlarla ilişkili olabilen önemli bir fırsatçı patojendir. |
| Enterobacter spp. | Bazı türleri özellikle sağlık hizmeti ilişkili fırsatçı enfeksiyonlarda önem taşıyabilir. |
| Citrobacter spp. | Bazı türleri fırsatçı enfeksiyonlarla ilişkilendirilebilir. |
| Cronobacter spp. | Bazı türleri özellikle yenidoğanlar ve diğer hassas gruplarda ciddi enfeksiyonlarla ilişkilendirilebilir. |
8. Antimikrobiyal Direnç
Enterobacteriaceae üyelerinde antimikrobiyal direnç klinik bakteriyolojinin en önemli çalışma alanlarından biridir. Direnç özellikleri kromozomal mekanizmalarla veya plazmidler gibi hareketli genetik elemanlarla ilişkili olabilir.
Bazı klinik izolatlarda genişlemiş spektrumlu beta-laktamazlar (ESBL), AmpC beta-laktamazlar veya karbapenemazlar gibi beta-laktam antibiyotiklerin etkinliğini azaltabilen mekanizmalar görülebilir.
Ayrıca aminoglikozidler, florokinolonlar, trimetoprim-sülfametoksazol ve diğer antimikrobiyal gruplara karşı farklı direnç mekanizmaları gelişebilir. Direnç profili bakteri türüne, suşa, coğrafi bölgeye ve klinik ortama göre değişebilir.
9. Laboratuvar Tanısı ve Tanımlama
Enterobacteriaceae üyelerinin laboratuvar tanımlaması geleneksel olarak kültür özellikleri, Gram boyama ve çeşitli biyokimyasal reaksiyonların birlikte değerlendirilmesine dayanmıştır.
Laktoz fermentasyonu, indol üretimi, sitrat kullanımı, üreaz aktivitesi, hareket, dekarboksilaz reaksiyonları ve diğer biyokimyasal özellikler farklı cins ve türlerin ayırt edilmesinde kullanılabilir.
Modern klinik laboratuvarlarda otomatik tanımlama sistemleri ve MALDI-TOF kütle spektrometrisi yaygın biçimde kullanılmaktadır. Gerektiğinde nükleik asit temelli yöntemler ve genomik analizler daha ayrıntılı tanımlama ve epidemiyolojik incelemeler sağlayabilir.
Taksonomi bakterilerin evrimsel ve sistematik ilişkilerini tanımlarken klinik tanımlama, bir izolata laboratuvar koşullarında güvenilir bir kimlik kazandırmayı amaçlar. Modern bakteriyolojide bu iki alan birbirini tamamlar.
10. Bilimsel Kaynaklar
- Adeolu M, Alnajar S, Naushad S, Gupta RS. Genome-based phylogeny and taxonomy of the “Enterobacteriales”: proposal for Enterobacterales ord. nov. divided into the families Enterobacteriaceae, Erwiniaceae, Pectobacteriaceae, Yersiniaceae, Hafniaceae, Morganellaceae and Budviciaceae. International Journal of Systematic and Evolutionary Microbiology. 2016;66:5575–5599.
- List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature (LPSN) — Enterobacteriaceae ve ilişkili taksonların nomenklatür durumlarının değerlendirilmesinde kullanılan temel kaynaklardan biridir.
- International Code of Nomenclature of Prokaryotes (ICNP) — prokaryotların bilimsel adlandırılmasına ilişkin uluslararası nomenklatür kuralları.
- NCBI Taxonomy — genomik ve moleküler biyoloji veri kaynaklarıyla bağlantılı taksonomik bilgilerin incelenebildiği biyolojik veri tabanı.
- Bergey’s Manual of Systematics of Archaea and Bacteria — prokaryotik sistematik, sınıflandırma ve bakteriyel özelliklerin değerlendirilmesinde kullanılan temel başvuru kaynaklarından biridir.
Taksonomide Devam Edin
Taksonomik düzey: Familya
Takson: Enterobacteriaceae
Üst takson: Enterobacterales
Son güncelleme: Temmuz 2026